Nowa ustawa o obronności kraju

Na początku lutego odbyło się w Sejmie pierwsze czytanie projektu ustawy o służbie wojskowej i powinnościach obronnych. Nowa ustawa ma zastąpić ustawę z listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony RP. Do Sejmu ma trafić ponownie propozycja tzw. „opłaty wojskowej” - podatku od obronności dotyczącego osób, którym udało się w młodości uniknąć służby wojskowej.

Nowa ustawa będzie precyzować przebieg rejestracji, odroczeń, służby zastępczej itp. Warto więc się przyjrzeć nowym przepisom zawartym w projekcie ustawy.

Rejestracja. Rejestr przedpoborowych sporządzany w czasie rejestracji zostanie wyłożony do publicznego wglądu w urzędzie gminy. Każdy będzie miał możliwość złożenia wniosku o ujęcie w rejestrze przedpoborowych, którzy zostali w nim pominięci (zastanawiam się, czy znajdą się takie osoby?).

Badania poborowych. Pobór obejmuje mechanizmy związane z określeniem stopnia zdolności psychofizycznej poborowych, udzielaniem odroczeń, wydawaniem książeczek wojskowych, założeniem ewidencji wojskowej itp. Nowatorstwem będzie to, że odstąpiono całkowicie od instytucji „komisji poborowych” (huurraa!!!), gdyż ich tworzenie i funkcjonowanie pochłania zbyt dużo pieniędzy. Poborowy będzie musiał składać przed rejonową komisją lekarską obszerny formularz medyczny (i znowu ta biurokracja!!!). Dokumenty do wypełnienia poborowemu zostaną doręczone wraz z wezwaniem na stawienie się do poboru. Jeśli osoba zamierza ubiegać się o niepowołanie do wojska ze względu na stan zdrowia, będzie musiała również przedstawić komisji dokumentację medyczną dotyczącą swojego stanu zdrowia. Nowością jest zapis o tworzeniu tzw. wojskowych regionalnych ośrodków poboru, w których działałyby wojskowe komisje lekarskie do kompleksowych badań poborowych. Poborowi mieliby obowiązek stawienia się właśnie w takim ośrodku regionalnym, a nie w rejonowych komisjach lekarskich (jak jest dotychczas). Na czas pobytu w takim ośrodku poborowi mieliby zapewnione nieodpłatne wyżywienie i nocleg. Celem tego przedsięwzięcia jest eliminowanie przypadkowych orzeczeń lekarskich i prób symulowania przez poborowych niektórych schorzeń.

Odroczenie. W tym przypadku pomysłodawcy z MON-u naprawdę wykazali się inteligencją i całkowitą znajomością stosunków społecznych. W przyszłej ustawie nie będzie odraczania służby wojskowej z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego ani z tytułu wykonywania innego zawodu. W projekcie ustawy jest przewidziane, że rolnicy prowadzący własne gospodarstwa będą mogli odbywać zasadniczą służbę wojskową w kilku okresach w ciągu trzech lat. W nowelizowanej ustawie jest również zapis, który nie zachowuje instytucji jedynego żywiciela rodziny. Po prostu poborowy zostanie powołany do wojska bez względu na to, jak liczna jest jego rodzina, jednakże co miesiąc będzie wypłacany zasiłek dla członków rodziny (nie jest dokładnie sprecyzowana suma zasiłku). W myśl nowych przepisów wprowadza się także - niezależnie od zachowywanych odroczeń z innych tytułów (np. pobieranie nauki) możliwość odroczenia ze względu na ważne sprawy osobiste lub rodzinne bez konieczności podania uzasadnienia takowej potrzeby. Tylko, że odroczenie takie będzie udzielane tylko raz, w czasie od 3 do 12 miesięcy z zastrzeżeniem, że nie spowoduje to nieodbycia służby wojskowej. Czas zasadniczej służby wojskowej skróci się do 12 miesięcy.

Służba zastępcza. Nowym rozwiązaniem będzie to, że wnioski o przyznanie służby zastępczej będą rozpatrywane przez odrębny organ - wojewódzkie komisje do spraw służby zastępczej, działające przy dyrektorach wojewódzkich urzędów pracy. Odwołania od orzeczeń owych komisji poborowi będą mogli wnosić do Centralnej Komisji do Spraw Służby Zastępczej przy prezesie Krajowego Urzędu Pracy. Rozpatrywanie wniosków o służbę zastępczą w obu komisjach będzie odbywało się w obecności poborowego. Jeżeli osoba bez podania przyczyny nie stawi się przed komisją i nie powiadomi komisji o przyczynie przed upływem 7 dni - będzie to uznane za rezygnację z ubiegania się o przyznanie służby zastępczej. Wniosek o przyznanie służby zastępczej według znowelizowanej ustawy powinien zawierać określenie wyznawanego systemu religijnego, wskazanie jego kanonu powodującego niemożliwość odbywania służby w wojsku i wykazanie rzeczywistych związków poborowego z systemem wartości religijnych lub wskazanie wyznawanych nakazów negujących obowiązki odbywania służby. Służba zastępcza będzie trwała 21 miesięcy.

Moim zdaniem prace nad projektem tej ustawy potrwają przynajmniej do sierpnia. Tak więc na wakacje powinniśmy mieć nową ustawę o obronności kraju. Zatem czas zacząć działać, żeby ustawa nie „weszła w życie”.

Marcin Kowalski